İlçede ilk tunç çağı yerleşmeleri olan: Tepecik, Kilise tepe, Tünbütepe Höyükleri vardır. Çarşamba ilçe merkezi doğuyaka mezarlığı içinde yer alan Göğceli Camii Anadolu ahşap mimarisinin en güzel örneklerinden birini oluşturmaktadır. 1206 yıllarında yapıldığı tahmin edilen camiye 1335 yılında revak kısımı ilave edilmiştir. Cami tamamen ahşap olup, tek katlıdır. Dış kısmı çok kalın ve yaklaşık 25 m. Uzunluğundaki kalasların birbirine geçirilmesi ile yapılmıştır. Caminin etrafındaki mezarlık garipler mezarlığı olarak bilinmektedir. Cami tescil edilmiş tarihi eserler kapsamındadır.

Çarşamba’da Osmanlılar döneminden kalma camiler de vardır. Bunlar; Rıdvan Bey cami (1781), Abdullah Paşa cami (1847), Değirmen başı cami (1916), Yeni Keten cami (19 yy. sonları), Kanarya cami’dir. Ayrıca yaylacılar Köyünde de 1619 tarihinde yapıldığı tahmin edilen yine ahşaptan Şeyh Habil Cami yer alır.

Çarşamba ilçe merkezinde 1826 yılında yapılmış bir de bedesten bulunur. Orijinal mimari özellikler taşıyan bedesten günümüzde de önemli ticaret merkezlerin içinde barındırarak halen kullanılmaktadır.

İlçede kaynağı pek açıklık kazanamayan fakat insanların günden güne kutsallaştırdığı çok sayıda Tekke ve ziyaret yerleri vardır. Bunlar; Şeyh habil köyünde Şeyh habil Tekkesi, Sığırtmaç köyünde Tepe Tekkesi, Salıpazarı istikametinde Yelevi Tekkesi,Beynice ve karaağaç köylerinde Yeşil tekkeler, Ahu baba köyünde Sama yıl Tekkesi, Sefalı köyünde Sarılık tekkesi dir. Ayrıca Çarşamba’nın Güneybatı istikametinde meşhur bir su değirmeni ve bu değirmenin su olukları üzerinde tescil edilmiş tarihi bir çınar ağacı vardır.Bu çınarın altında Arap Dede’nin mezarı bulunduğuna inanılmaktadır.

1931 yılında yapılmış, Çarşamba köprüsü de, Cumhuriyet döneminin ilçeye en önemli armağanı olarak hala hizmet vermektedir