|
Çarşamba yöresi MÖ. 4000'lerden
itibaren bir yerleşim merkezidir ve
Hitit Firig egemenlikleri altında
kalmıştır. Grek kaynaklarına göre
Bafra ve Terme birlikte, Çarşamba
ovasında da MÖ.8 yüzyılda
Amazonların (kadın savaşçıların)
yaşadığı rivayet edilmektedir.
MÖ.670
yılında Amisos (Samsun) ticaret
kolonisi kuran Miletoslu denizciler
Yeşilırmak kıyılarına kadar uzanarak
buralara sömürge kurdular. Bu
sömürgelerden birisi olan
Yeşilırmak'a “Iris” Çarşamba' nın
güneyinde kurşunlu oymağı ile Ordu
köyü' nden oluşan sömürgelerine
‘Miskire' dediler
MÖ.6
yüzyılda Persler' in egemenliğine
girer.
MÖ.63
yılında Roma İmparatorluğu' na
bağlandı. Roma İmparatorluğu' nun
MS.39 yılında ikiye ayrılmasından
sonra Bizanslıların (Doğu Roma )
emrinde kalmıştır. Bu durum 1200'
lere kadar devam etti.
Selçuklu
Sultanı 2. Kılıçarslan Ülkesini 1185
yılında 11 oglu arasında taksim
ettiğinde yöre Rüknettin Süleyman
Şah' ın payına düştü.
Anadolu
Selçuklu Devleti' nin dağılmasından
sonra Samsun yöresinde ‘Canik
Beyleri' adıyla yeni idari beylikler
oluştu. Bunlar 5 tanedir ve bir
tanesinde Çarşamba havalisinde hüküm
süren Taceddinoğulları' dır.
Çarşamba : Canik Beylerinin merkezi
durumundaydı. Bu Beyliklerin en
kuvvetlisi olan Taceddinoğulları
ilçemizin bugünkü batı yakasinda
bulunan sarıcali mahallesinde oturur
ve böyle hükmederlerdi.
Canik
Beyleri 5 mıntıkada yerleşmiş 5
aileden ibarettir:
1. Bavra
Beyleri (Bafra)
2. Kubatoğulları (Canik, Ladik)
3. Taşanoğulları (Merzifon, Havza)
4. Taceddinoğulları (Terme, Çarsamba)
5. Emiroğulları (Ordu, Giresun)
1071
Malazgirt Meydan Savaşı' ndan Sonra
Anadolu' ya göç eden Porsukoğulları
Çarşamba' ya gelip yerleşmişler ve
daha sonra bulundukları yere porsuk
köyü adı vermiştir.
Eskiden
şimdiki ilçenin yerinde Sarıcalı
Mahallesi ile Kusdoğanlı köyleri
bulunurmuş.
Burada 1370
yılında büyük bir panayır kurulmuş.
Bu panayır Çarşamba günleri
kurulduğundan “Çarşamba Pazarı”
denmiştir (Çarşamba ismi buradan
gelmiştir). Sarıcalı ve Kuşdoğanlı'
nın ilk yerleri Çepnioğulları idi.
Sonradan buraya Horasan' dan Türk
aileleri yerleştirilmiştir.
1428 yılında Osmanlı İmparatorluğu'
na katılan Çarşamba :Yörgüç Paşa,
Hoca Ali Paşa, Hazinedaroğulları
tarafından yönetilmiştir.
Çarşamba’da 1700'lü yıllarda
Yeşilırmağ’ın Batı yakasında
Hıristiyan mahallesi de oluşmuştur
Samsun ve çevresi 1847 ‘deki
yönetsel bölünmede Sivas eyaletinden
alınarak Trabzon eyaletine
verildi.1847 ‘de Trabzon Eyaletinin
Canik livasından başka merkez livasi,
Batum livasi Gönye, Karahisar -i
sarki olmak üzere 4 livası daha
vardı.
1870 tarihli Trabzon vilayet
salnamesinde Çarşamba Kaza olup 119
köyü 9200 hanesi ve 32153 erkek
nüfusu vardır. Bu nüfusu, ile
Çarşamba Trabzon vilayetine bağlı
Canik sancağının en büyük kazasıdır.
Terme Çarşambaya bağlı bir
nahiyedir.
|